Hoe herken je echte Batik?

Zoals een aantal van jullie weten, ben ik een onwijze fan van Batik. Omdat het onderdeel is van mijn familie erfgoed maar ook omdat het zulke prachtige stoffen zijn, handgemaakt door ervaren kunstenaars. Daarom heb ik ook mijn bedrijf in Indonesische stoffen LARAS bags opgezet. Maar wist je dat er zoiets bestaat als imitatie (geprinte) batik? Ik zie het zo vaak voorbijkomen… Wat zonde is van de kunst, de makers en de mensen die het kopen en het niet weten. Maar hoe herken je echte Batik?

FIRST THINGS FIRST, WAT IS BATIK?

Batik is een techniek waarbij ervaren kunstenaars met veel liefde en toewijding met de hand patronen op stoffen aanbrengen met een wax pen of een wax stempel. Het is een lang en precies proces, het kan dagen tot weken duren om een hele stof te maken. Je moet er veel geduld voor hebben. (Iets wat ik helaas niet heb meegekregen van mijn Indonesische familie…)

Nadat de wax op de stof is aangebracht, is het tijd om de stof onder te dompelen in het verfbad. De delen die niet met wax zijn bedekt worden nu gekleurd. Hoe vaker en langer je de stof in het verfbad dompelt, hoe dieper de kleur. Het laatste gedeelte is het verwijderen van de wax, zodat je het kleurverschil kunt zien. Het resultaat: een prachtig kunstwerk!

Dit is het proces voor Batik met 1 kleur, voor meerdere kleuren moet je het hele proces per kleur herhalen. Wat een werk! Het is zelfs door UNESCO uitgeroepen tot cultureel erfgoed van Indonesië. En terecht.
 Lees hier meer over wat Batik is. 

Batik kunstenares van Batik Kub Skrikandi

Zoals mijn Batik buddy Sabine Bolk zegt: “Batik is een techiek en een filosofie, niet alleen maar een patroon op een stuk stof”. Het kan alleen maar Batik heten als het is handgemaakt met een wax pen of een wax stempel. Daarnaast creëren de makers verhalen met een bepaalde betekenis op de stoffen. Verhalen die zij van jongs af aan hebben geleerd van hun moeder of oma. Sabine zegt, en ik ben het volledig met haar eens: “Met een geprint ‘batikpatroon’ zal je niet hetzelfde handgemaakte effect krijgen zoals je met een canting (wax pen) of cap (wax stempel) krijgt, daarnaast haal je zo alle betekenis uit de stof. Iedere Batik maker werkt traditiegetrouw, ze creëert prachtige patronen die van generatie op generatie worden doorgegeven. Of er worden nieuwe patronen bedacht op basis van de kennis van de geschiedenis van Batik.”

Hoe herken je het verschil tussen batik en imitatie batik?

Batik

  • De voorkant heeft dezelfde kleurintensiteit als de achterkant. De verf gaat door de stof heen wanneer de stof in het verfbad wordt ondergedompeld.
  • Imperfectly perfect. De patronen zijn niet ‘perfect’. Er zitten vlekken en dergelijke op. Wat ervoor zorgt dat elke stof anders is. Zo mooi!
  • Het ruikt naar wax.
  • Kleuren vervagen, na verloop van tijd krijgt het een vintage look. De stof leeft en veranderd gedurende de jaren. Tenzij je de stof goed bewaard zoals ze in musea doen 
  • Je betaald de juiste prijs voor deze kunst. Wat betekent dat je een ‘fair’ prijs betaald voor de maker en het dus duurder is dan geprinte (imitatie) Batik (+/- €30 – €200 of zelfs meer, ligt eraan of het cap of tulis is Wat is het verschil?).
  • Meestal kun je de handgemaakte stoffen alleen in sarong maat kopen en niet per meter.
  • Het duurt weken, maanden en soms zelfs een jaar om een stof te maken.

Imitatie batik:

  • De kleur en het patroon is vervaagd op de achterkant. Omdat het geprint is op 1 kant.
  • Het is te perfect. Alle patronen op de stof zien er hetzelfde uit. De stippen zitten perfect op een lijn en de lijnen zijn te recht.
  • De kleuren verkleuren niet.
  • Het is goedkoop, te goedkoop (+/- €10).
  • Je kunt het per meter kopen.
  • Het duurt maximaal een minuut om een stof te maken.

Conclusie: doe wat onderzoek voordat je Batik koopt, uit respect voor de kunst en de makers.

Hoe weet ik dit allemaal?

Zo rond mijn 25e begon ik mijn ontdekkingstocht naar mijn Nederlands-Indonesische roots. Mijn interesse voor Batik werd steeds groter, wat niet heel raar was – ons hele huis lag vol met Batik. Van kussens tot en met onderzetters. En er was altijd wel iemand in de familie die Batik droeg. Ik begon steeds meer te leren over Batik door mijn moeder, mijn familie, andere Batik lovers en door jarenlang onderzoek te doen. 

Tijdens mijn onderzoek naar Batik kwam ik erachter dat het maken van Batik onderdeel is van mijn familie erfgoed. De moeder van mijn Indonesische opa maakte prachtige Batik! Hoe mooi is dat.

Op dat moment was ik al bezig met het opzetten van mijn bedrijf LARAS. Waar ik Nederlandse fashion designers zoals Annemei van Bag to the future en Lizet van der Knaap verbindt met handgemaakte Indonesische stoffen om zo exclusieve producten te maken. Producten die mensen met trots maken en die met trots gedragen worden. Op deze manier kan ik de Batik op een moderne manier voort laten bestaan. Uit respect voor de makers, de kunst en mijn familie.

Wil je meer informatie over de verschillen tussen handgemaakte en geprinte batik? Check deze pagina’s:

Als jullie nog tips hebben, let me know! Sharing = Caring 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *